Kadın Kısırlığı – Female Infertility; Herhangi bir doğum kontrolü kullanmadan sık cinsel ilişkiye giren bir erkek ve bir kadın için, düşünmek için gereken ortalama süre altı aydır. Çoğu çift, bir yıl içinde cinsel ilişkiye giriyorsa (haftada iki kez veya daha sık) kadın hamile kalabilir. Çiftlerin % 10 ila % 15’i, bir yıl süren denemeden sonra gebe kalınmıyorsa erkek veya kadına infertil teşhisi koyulur.

İnfertilite, erkek, kadın veya her iki partnerde sağlık sorunlarından kaynaklanabilir. Bazı kısır çiftlerde, problemi açıklamak için bir sebep bulunamamıştır. Çiftlerin yaklaşık % 20’sinde, infertilitenin birden fazla nedeni bulunur. İnfertilite nedeni, kadınlarda olduğu gibi erkeklerde de sık görülür.

Normal yaşlanma, kadının hamile kalma yeteneğini azaltır. Yumurtlama, bir yumurtayı oluşturma ve serbest bırakma işlemi yavaşlar ve daha az etkili olur. Yaşlanma, doğurganlık ilaçları kullanıldığında bile, doğurganlığı 30 yaşından itibaren azaltmaya başlar ve 44 yaşından sonra gebelik oranları çok düşer. Doğurganlık yaşlılık çağındaki kadınlar için daha az güvenilir olsa da, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki kadınların yaklaşık % 20’si ilk çocuklarını 35 yaşında veya daha sonra yapıyor.

Kadın Kısırlığı – Female Infertility Belirtileri

İnfertilitenin birincil belirtisi gebe kalmakta güçlüktür. İnfertilitenin çeşitli nedenleri ek semptomlarla sonuçlanabilir. Aşağıdaki sorunlardan herhangi biri infertiliteye neden olabilir:

  • Seyrek ovülasyon – Infrequent ovulation (yumurtalıktan yumurta çıkışı), kadın infertilite problemlerinin % 20’sini oluşturur. Yumurtlama seyrekse, süreleriniz bir aydan daha uzun süre aralıklı olacak veya olmayacaktır. Seyrek ovülasyonun sık görülen nedenleri arasında yeme bozuklukları, alışılmadık iddialı egzersizler, hızlı kilo kaybı, düşük vücut ağırlığı ve obezite gibi vücut stresleri sayılabilir. Tiroid problemleri, hipofiz bezi sorunları, adrenal bez problemleri ve polikistik over sendromu gibi bazı hormonal anormallikler yumurtalıkların yumurta bırakmasını geciktirebilir veya önleyebilir. Hormon anormalliği düşündüren bazı belirtiler arasında beklenmedik kilo kaybı veya kilo alımı, yorgunluk, aşırı saç büyümesi veya saç dökülmesi, akne ve yumurtalık kistleri sayılabilir. Yumurtalıktaki kistler pelvik ağrıya neden olabilir ve ayrıca normal yumurtlama sürecine de müdahale edebilir.
  • Fallop tüplerinde yara izi – Scarring in the fallopian tubes, hamileliği önleyebilir, çünkü yumurtanın uterusa girmesini engeller. Fallop tüpü problemleri, kadın infertilite problemlerinin yaklaşık % 30’unu kapsar. Hasar, önceki bir ameliyattan, bir önceki ektopik (tubal) gebelikten, endometriozdan tubal skar veya pelvik inflamatuar hastalıktan olabilir. Pelvik inflamatuar hastalık pelviste gonore veya klamidya gibi cinsel yolla bulaşan bakterilerin neden olduğu bakteriyel bir enfeksiyondur. Fallop tüplerini sık sık yaralar, tahrip eder veya tıkar. Ateşli veya ateşsiz pelvik ağrı öyküsü, endometriozis veya pelvik enfeksiyon tanısını düşündürebilir.
  • Kadın kısırlığı problemlerinin yaklaşık % 20’sinde uterusun (rahim) şekli veya astarındaki anormallikler – Abnormalities in the shape or lining of the uterus hesaba katılır. Fibroid tümörleri veya uterus polipleri bazen ağır adet kanaması, pelvik ağrı veya rahim büyümesi ile sonuçlanır. Skar dokusu, uterus enfeksiyonları, düşükler, abortuslar veya dilatasyon ve küretaj (D & C) gibi cerrahi prosedürlerin bir komplikasyonu olarak uterus kavitesi içinde gelişebilir. Bu skar dokusu seyrek dönemlere veya minimal adet akışına yol açabilir.

Kadın Kısırlığı – Female Infertility Yumurtlama bozuklukları

kadın kısırlığı - female infertility hipogonadazim
kadın kısırlığı – female infertility hipogonadazim / GEÇİCİ (fonksiyonel) KALICI. Normosmik. Hipotiroidi. Anoreksi. Steroid kullanımı. Hiperprolaktinemi. Kronik sist. hastalık. Aşırı egzersiz. İlaç kullanımı. Thalasemi. Konjenital (İdyopatik) Hipo/anosmik. (Kallmann Send) SSS patolojileri. Kromozomal bozukluklar. Sendromik.

Yumurtlama bozukluklarını 3 grup ta inceleyebiliriz. Bunlardan ilki hipogonadotropik hipogonadizm adı verilen ve beyinden salgılanıp yumurtalıkları idare eden hormonların yetersiz olmasından kaynaklanan bir durumdur.

Tedavisinde beyinden salgılanan hormonların enjeksiyonlar ile yerine konması gerekir. Bu kadınlarda tedavi öncesinde bir kafa filmi (spot sella) çekilmesi ve prolaktin ölçümleri yapılması gereklidir. Bir diğer grup yumurtlama bozukluğu hipergonadotropik hipogonadizm (erken menopoz) olarak adlandırılan ve yumurtalık içindeki yumurtaların erken tükenmesine bağlı olan durumdur. Halk arasında erken menopoz olarak da bilinir. Çocuk sahibi olabilmek için bilinen bir tedavisi yoktur.

kadın kısırlığı - female infertility yumurtalık
kadın kısırlığı – female infertility yumurtalık / Normal yumurtalık, Polikistik yumurtalık

Kadınlarda en sık rastlanan hormon bozukluğu polikistik over sendromudur (PCOS). Esasında PCOS, sadece kadın hastalıkları kapsamında değil, vücuttaki tüm organ sistemleri kapsamında en sık görülen hormon bozukluğudur. Nedeni tam olarak bilinmemektedir; teoriler hastalığıdır. Genetik yatkınlık gösteren bir yumurtalık hastalığı olarak düşünülmektedir. Sendrom tipik olarak genç kızlarda ve genellikle ergenlik döneminde ortaya çıkar.

Polikistik over sendromunda yumurtlamanın seyrek veya hiç olmamasına bağlı gebe kalamama (kısırlık) olur. Çocuk sahibi olmak isteyen kadınlarda, yumurtlamayı uyarıcı ilaçların kullanılması gerekir. Bu kapsamda ilk yapılması gereken, mümkün ise, aşırı kilolardan kurtulmak için kilo verilmesidir.

Kilo fazlalığı kısırlık tedavinse direnci arttırmakta ve düşük oranlarını arttırabilmektedir; ayrıca gebelik varlığında bir takım riskler de artabilmektedir. Bununla birlikte, kilo verilmesi, pratikte çoğu zaman çok güç olmaktadır.

Tıbbi tedavide 1. basamak yani ilk seçenek klomifen sitrattır (clomiphen citrate; CC; Serophene, Gonaphenei Klomid). CC ile 6 ayda %80 yumurtlama, %40 gebelik elde edilmektedir. Kendiliğinden veya progesteron (Farlutal, günde 2 tablet, 10 gün) ile sağlanmış adet kanaması sonrası âdetin 3.-7. günleri arasında 5 gün, günde 1 tablet ağızdan başlanır. 10–17. günler arası sık (2–3 günde bir) cinsel ilişki, 21–24. günler arası kanda progesteron tayini ile yumurtlama varlığı araştırılır.

Bu zaman aralığında yapılan kanda progesteron’un 5 ng/ml üzerinde olması yumurtlamayı düşündürür. Yumurtlama olduğu halde gebelik olmaz ise CC dozunu arttırmaya gerek yoktur. CC ile yumurtlama sağlanamamış ise, doz 100 mg/güne çıkılır ve aynı şema hastaya tarif edilir. Gerekir ise doz 150 mg/güne dek çıkartılabilir.

Eğer 150 mg/gün, 5 gün ile de yumurtlama ve/veya gebelik elde edilememiş ise bu olgular CC başarısızlığı olarak kabul edilirler. Bu olgularda 2. basamak tedavi seçeneği günlük iğne (FSH; Gonal-F, Puregon, Menogon, Menopu, Merional, Fostimon) tedavisidir. Düşük-doz tedrici artım (low-dose step-up) protokolu kullanılır; bir uygulama ayı başına %95–98 yumurtlama, %20–23 gebelik elde edilir.

4 ayda gebelik oranları %50-60’lara kadar çıkmaktadır. Bu tedavinin uygulanması, gerekli doz ayarlamaları kapsamında, deneyim gerektirir ve mutlaka bu konuda tecrübeli kişiler tarafınca yürütülmelidir. Bizim bu konudaki geniş hasta sayısına dayalı deneyimizi yurt dışı saygın bir dergide yayınladık. Aksi takdirde aşırı uyarım sendromu ve çoğu gebelik riski söz konusu olabilir.

Günlük iğne tedavisi ile de yanıt alınamayan olgularda, 3. basamak tedavi seçeneği tüp bebektir. Tüp bebek ile gebelik oranları bu olgularda çok iyidir; hatta yakın zamanda yapmış olduğumuz ve yurt dışında saygın bir dergide yayınlamış olduğumuz bir diğer makalede PCOS’li olgularda tüp bebek gebelik oranlarımız, PCOS olmayan sadece erkeğe bağlı kısırlık olan olgulardan daha bile yüksek idi (PDF). Sonuç olarak bu olgularda doğurganlık açısından çok etkin mücadele edebilmekteyiz.

Metformin (Glukofaj, Glukofen) tedavisi PCOS’li olgularda günümüzde çok yoğun olarak kullanılmaktadır. Esasında insülün duyarlaştırıcı bir anti-diabetik olan bu ilacın PCOS’li olgularda doğurganlık açısından yeri çok sınırlıdır. Yakın zamanda yapılan çok geniş iyi tasarlanmış bir çalışmada tek başına Metformin ile alınan neticeler, tek başına göre CC’e göre daha kötüdür; CC’e eklenmesi de sadece CC kullanımına ilave canlı doğum oranları kapsamında yarar sağlamamaktadır. Metabolik korunma açısından kullanımına gelince, daha ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.

Kadın Kısırlığı – Female Infertility Tüp Tıkanıklıkları

kadın kısırlığı - female infertility tüp tıkanıkları
kadın kısırlığı – female infertility tüp tıkanıkları

Tüpler genellikle enfeksiyonlara bağlı olarak tıkanır. Bu enfeksiyonların neredeyse tamamı ise cinsel yolla bulaşan mikroplar ile olur. Bu mikroplardan en önemlileri gonore (bel soğukluğu) ve klamidyadır. Türkiye de diğer bir önemli etken ise tüberkülozdur (verem hastalığı). Tüberküloz mikrobu solunum yolu ile alındıktan sonra akciğerlere yerleşir ve buradan kan yolu ile tüplere gelerek tüpleri tahrip eder. Bunların dışında geçirilmiş cerrahi müdahaleler (myom veya kist alınması veya endometriozis cerrahisi) sonucunda da tüpler tıkanabilir veya tüp-yumurtalık ilişkisi bozulabilir.

Çocuk sahibi olan kadınların aile planlaması yöntemi olarak tüp bağlanmasını seçtiği durumlarda da tüpler tıkalıdır. Tüplerin tıkalı olduğu genlikle HSG adı verilen bir rahim-tüp filmi ile anlaşılır. Tüplerin tıkalı olduğu anlaşıldıktan sonra tıkanıklık rahime bitişik bölgede ise doğrudan tüp bebek yapılması en uygunudur. Mikro cerrahi ile tüpler açılabilse bile bu işlem daha zahmetli olup deneyimli cerrah gerektirir. Tüpler eğer yumurtalığa yakın olan uçlarından tıkalı ise (hidrosalpinks) laparoskopi yapılması gerekir. Laparoskopide tüpler açılmalı açılamıyorsa da alınmalıdır. Hidrosalpinks şeklinde tıkalı tüplerin mevcudiyeti tüp bebek başarısını azaltmaktadır. Bazı çalışmalarda hidrosalpinksi olan kadınlarda tüp bebek ile gebelik oranları yarı yarıya daha az bulunmuştur.

Kadın Kısırlığı – Female Infertility Endometriozis

kadın kısırlığı - female infertility endometriozis
kadın kısırlığı – female infertility endometriozis

Rahim içini döşeyen endometrial hücrelerin rahim dışında yerleşerek üremesidir.(Endometriozis) Genellikle 35 yaşın üzerindeki kadınlarda görülür. Nedeni tam olarak belli değildir. En fazla rağbet gören teori retrograd menstruasyon teorisidir. Kadınlarda adet kanaması rahim iç tabakasını döşeyen hücrelerin dökülmesi ile olur. Bu hücrelerin bir kısmı da geriye doğru giderek tüplerden karın boşluğuna dökülür.

Genelde bu hücreler vücudun defans mekanizmaları tarafından yok edilir. Ancak bazı kadınlarda bu mekanizmalar iyi çalışmaz ve endometrial hücreler karın zarı üzerine yerleşerek üremeye başlarlar. Endometrizsis hastalığı en çok karın zarını ve yumurtalıkları tutar. Bunun dışında rahim ve kalın barsağın son bölümü olan rektum arasına yerleşerek rektovajinal septum endometriosisini oluşturur. Hastalık genelde ilerleyici bir karakter gösterir ve yaygınlığı ancak laparoskopi ile anlaşılır. Bulguları ağrı, kitle ve kısırlıktır.

Yumurtalık içindeki endometriosis kistlerine endometrioma adı verilir. Endometriomalar kısırlık ile beraber olduğunda laparoskopik olarak alınmaları gerekir. Laparoskopik endometrioma alınmasını takiben ilk 6 ay içinde kadınların yarısının gebe kalması beklenir. Gebe kalamayanlarda ise kadının yaşına bakılarak bir 6 aylık bekleme daha önerilebilir. Yaşın 35’in üzerinde olduğu durumlarda ise çok zaman kaybetmeden tüp bebeğe yönlendirilmelidir. Bazı durumlarda ise ileri derecede anatomi bozulmuş olabilir ve buna bağlı kendiliğinden gebelik şansı verilemez. Endometriozisin ileri derecede yaygın olduğu ve tüp ve yumurtalık ilişkisini bozduğu durumlarda zaman geçirmeden tüp bebek yapmak en uygunudur.

Peritoneal endometriosis diye tabir edilen ve karın zarı üzerindeki endometriosis odaklarının ise tedavisinde laparoskopi ile koterizasyon veya lazer vaporizasyonu işlemleri uygulanabilir. Her iki tekniğin sonuçlar açısından farkı yoktur. Rektovajinal septum endometriosisinde genellikle bu bölgeye yerleşmiş bir nodül bulunur. Ağrılı adet görme, ağrılı ilişki ve ağrılı dışarı çıkma en sık rastlanılan belirtilerdir. Laparoskopi ile nodülün alınması gerekir. Bu ameliyat yüksek teknik deneyim gerektiren ve oldukça zor bir işlemdir. Endometriosis tekrarlayabilen bir hastalıktır. Olguların yarısında cerrahi işlemi takiben hastalık tekrarlayabilir.

Kadın Kısırlığı – Female Infertility Teşhisi

Kadın kısırlığı teşhisinde önemli bir ilk adım, ovülasyonun öngörülebilir aralıklarla gerçekleşip gerçekleşmediğini bulmaktır. Bir yumurta bırakıldığında, vücudun seks hormonlarında bir kaymaya neden olur. Seks hormonlarındaki bu değişim şu testlerle tespit edilebilir:

  • Sabah erken uyandığınızdaki vücut ısısı – early-morning core body temperature hormon değişimlerinden etkilenir. Sabah ilk kez uyandığınızda her gün vücut sıcaklığınızı ölçmek için hassas bir termometre (bazal vücut termometresi olarak adlandırılır) kullanarak, aylık döngünüzün ikinci yarısında biraz daha yüksek bir sıcaklık algılayabileceksiniz. Bu hafif sıcaklık değişimi yumurtlamadan sonra ortaya çıkar.
  • Bir yumurtlama yordayıcısı testi – ovulation predictor test, yumurtanın serbest bırakıldığını tahmin edebilen reçetesiz bir idrar testidir. İdrar testi yüksek seviyelerde lüteinizan hormonunu kontrol eder. Döngününüzün ortasına yakın bir pozitif test, son zamanlarda yumurtladığınız veya yumurtlamak üzere olduğunuz anlamına gelir. Yumurtlama belirleyici test kiti çoğu ilaç deposunda ve eczanede mevcuttur ve evinizde yapılabilir.
  • Ayrıca vajinal mukusunuzu – vaginal mucus evde de inceleyebilirsiniz. Dikkatli bir inceleme ile, bazı kadınlar vajinal mukusun görünümünü ve serviksin kıvamını, ovülasyonun meydana geldiğini gösteren hormon değişimlerinin bir işareti olarak yorumlayabilirler.

Doktorunuz vajina ve pelvik organlarınızı inceledikten sonra, olası enfeksiyonlar için serviks ve vajinanızdan bir mukus örneği alıp test edebilir. Gerekirse, menstrüel siklusunuzun sonraki kısmında yüksek bir progesteron düzeyini ölçerek normal ovülasyonu doğrulamak için kan testleri de kullanılabilir. İki ek seks hormonu, folikül uyarıcı hormon ve östradiol kan seviyeleri, yumurtalıkların yumurtaları serbest bırakmak için yeterince iyi çalıştığını gösterebilir. Bu kan testleri genellikle adet döneminizdeki belirli zamanlarda yapılır. Tiroid bezinizin, hipofiz bezinizin ve böbreküstü bezlerinin işlevini ölçmek için başka kan testleri gerekebilir.

Kadın Kısırlığı nedenini anlamak için kullanılan diğer testler pelvik organların fiziksel yapısını incelemektir.

  • Histerosalpingogram – hysterosalpingogram, bir X-ışını çalışmasıdır. Bir radyofren boyasının rahim ağzına yerleştirilen ince bir kateter içinden akmasına izin verdikten sonra yapılan bir X-ışını çalışmasıdır. Boya, rahim boşluğunuzun şeklini çizer ve polip, fibroid tümörleri veya rahmin iç kısmındaki diğer varyasyonlar gibi sorunları ortaya çıkarır. Boya ayrıca fallop tüplerinden akar ve kısmi veya tam tıkanma gibi problemleri ortaya çıkarabilir.
  • Bir ultrason – ultrasound uterusun (vajina) şeklini ve boyutunu gösterir ve uterus kavitesi veya iç astar hakkında bazı bilgiler verir. Bu test, fallop tüplerinin bloke olup olmadığını belirleyemez. Ultrason; yumurtalıkları, şekil ve büyüklüğünü ve gelişmekte olan kistlerin varlığını tanımlayabilir. Pelvisin ultrasonu X-ışınları veya boya kullanımını içermez.
  • Histeroskopi – Hysteroscopy ve laparoskopi – laparoscopy bir jinekolog tarafından yapılan cerrahi prosedürlerdir. Her iki prosedürde de pelvik organları görüntülemek için küçük bir video kamera kullanır. Jinekologunuz bir histeroskopi prosedürü sırasında uterusunuzun (vajina) iç kısmını görebilir, biyopsiler alabilir ve bazı durumlarda polipleri, fibroidleri veya skar dokusunu kaldırabilir. Laparoskopi, doktorunuzun rahminizin dışını görmesini ve yumurtalıklarınızı kontrol etmesini sağlar. Bazen, laparoskopi kullanarak bir yumurtalıktan kist veya skar dokusu çıkarmak mümkündür.

Bir çiftin gebe kalmadaki zorluğu kadındaki bir fertilite probleminden kaynaklanıyorsa, infertilitesine ilişkin açıklama, beş vakadan dördünde bulunabilir. Çiftteki erkeğin de doğurganlık sorunları için kontrol edilmesi önemlidir. Doktorunuz size başka bir şekilde tavsiyede bulunmadıkça, bir fertilite değerlendirmesi sırasında cinsel aktiviteye devam etmekte sorun yoktur. Sürekli cinsel ilişkiyle devam etmekle birlikte, tedavi olmasa bile, tek bir başarısızlık döneminden sonra her yeni adet dönemi boyunca % 1 ile % 3 arasında bir şansa sahip olursunuz.

Bir doğurganlık değerlendirmesi genellikle birkaç ay boyunca uzar, çünkü çok sayıda test gerektirir ve bazı testler adet döngüsünde belirli bir süre boyunca yapılmalıdır. Tedaviler ayrıca zaman, dikkatli planlama ve tekrarlanan kontrelleri gerektirir. Doğurganlık değerlendirmesini tamamlamak için gereken süre sinir bozucu olabilir, çünkü bu değerlendirmeye ihtiyaç duyan çiftler hamileliği denemek için tam bir yıl geçirmiş olabilir.

Kadın Kısırlığı – Female Infertility Önlemleri

Hamile olma şansınızı birkaç şekilde optimize edebilirsiniz.

  • Orta derecede egzersiz yapın. Adet dönemlerinizde nadiren ya da hiç olmadığından çok fazla egzersiz yapıyorsanız, doğurganlığınızın bozulma olasılığı yüksektir.
  • Aşırı kilolardan kaçının. Optimum vücut kitle indeksi (BMI) en az 20 ve en fazla 27’dir. Vücut kitle indexi hesaplama için bu linke tıklayın.
  • Alkol, sigara ve aşırı miktarda kafein (günde bir fincandan fazla kahve) tüketiminden kaçının ve esrar, kokain gibi uyuşturucular kesinlikle kullanmayın.
  • İlaçlarınızı doktorunuzla gözden geçirin. Digoksin (Lanoxin) digoxin (Lanoxin) gibi ilaçlar; vücut steroidleri; tiroid koşulları, depresyon, hipertansiyon, nöbet ve astım tedavisi için bazı ilaçlar; ve bazı reçeteli antasitler normal gebeliği, gebe kalma veya taşıma yeteneğinizi etkileyebilir.

Ebeveynliği düşünürseniz, hamileliğiniz sırasında güvenli olup olmadığınızı, hamileliğinizin önüne geçip geçmediğinizi, kontrol etmek de önemlidir. Gebe kalma planlamasından en az bir ay önce, her gün 0.4 miligram (400 mikrogram) vitamin folik asit (B9 Vitamini) almak. Folik asit takviyeleri almak bebeğin oluşumu başlamadan birkaç ay önce kullanıldığında, bebeğin spinal kolonunun anormal gelişimini büyük ölçüde azaltır.

Kemoterapi ve radyasyon dahil olmak üzere bazı kanser tedavileri kısırlığa neden olabilir. Bu tedavilerden geçmeyi planlayan bir kadının daha sonra kendi yumurtasından bir bebeği olması için teknikler vardır. Bunlardan iki strateji başarılı oldu:

  • Dondurulmuş depolama – Kadının yumurtaları yumurtalıktan çıkarılır ve dondurulur.
  • Yumurtalık hücre nakli – Yumurtalık hücreleri, kol gibi radyasyona maruz kalmayacak şekilde kadının vücudunun bir bölgesine transplante edilir.

Kadın bir bebeğe sahip olmaya hazır olduğunda, konusunda uzman olan doktor yumurtayı sperm ile birleştirebilir ve kadının rahmine sokabilir.

Kadın Kısırlığı – Female Infertility Tedavisi

Tedavi, kadın kısırlığı değerlendirmenizin sonuçlarına bağlıdır. İnfertilitenin bazı nedenleri, bir tiroid tümörünü veya bir tiroid problemini tedavi etmek için kullanılan ilaçlar ameliyatı ortadan kaldırmak gibi spesifik bir tedaviye sahiptir.

Kadın kısırlığı genellikle fertilite ilaçları olarak adlandırılan hormon ilaçları ile tedavi edilebilir. Tüm doğurganlık ilaçlarının potansiyel yan etkileri vardır ve bir gebelikte ikizlere veya ikiden fazla bebeğe neden olabilir. Doğurganlık tedavileri bir doğurganlık uzmanının denetimini gerektirir. Doğurganlık ilaçlarının örnekleri arasında şunlar bulunur:

  • Klomifen sitrat – Clomiphene citrate (Clomid, Milophene, Serophene) bir veya daha fazla yumurtayı serbest bırakmak için yumurtalığı stimüle eden bir ilaçtır. Bu ilaç, doğal hormonlarınızın seviyelerini ayarlayarak dolaylı olarak çalışır.
  • İnfertilite uzmanı tarafından denetlendiğinde, luteinize edici hormon ve folikül uyarıcı hormonun enjekte edilen formları kullanılabilir. Bu ilaçlar, yumurtalıklarını bir seferde birden fazla yumurtayı serbest bırakmaya teşvik eder. Bu superovülasyon veya ovülasyon indüksiyonu olarak bilinir. Bu ilaçlar bazen bir GnRH analoğu olarak bilinen başka bir hormon tıbbı tarafından verilen bir tedaviden sonra, tam zamanlı bir ovulasyon döngüsü için hazırlanarak tüm doğal hormon uyarımını yumurtalıktan aşağı doğru salıverir.

Doğurganlık ilaç tedavisinden sonra, yumurtalıklarınızda olgunlaşan yumurtalar, fallop tüpleri sağlıklı olduğunda uterusa doğal yoldan gidebilirler. Bazen doğurganlık ilaç tedavisinden sonra olgunlaşan yumurtaları toplamak için ameliyat kullanılır, böylece laboratuvarda daha kesin döllenebilir ve sonra uterusa yerleştirilebilir. Hamilelik için size yardımcı olabilecek prosedürler şunlardır:

  • Rahim içi tohumlamaIntrauterine insemination, spermin doğrudan uterusa eklendiği bir prosedürdür. Meni erkek tarafından uyarıldıktan sonra toplanır ve özel bir kateter veya bir şırınga kullanarak rahime yerleştirilir.
  • İn vitro fertilizasyon – In vitro fertilization (yaygın olarak IVF olarak adlandırılır ve prosedürün ilk günlerinde “test tüpü bebeği” olarak bilinir) yumurta ve spermi bir laboratuar ortamında birleştirir. Yumurtaları toplamak için ameliyat gereklidir. Yumurtalar ve spermler laboratuarda birleştirilir ve embriyolar rahim içine yerleştirilir. Rahmin içine çoklu embriyolar yerleştirilebilir, ancak IVF hamileliğin ortaya çıkacağını garanti etmez. Bazen, birden fazla embriyonun rahim içinde implante edilmesi, ki bu da ikizlere, üçüzlere veya daha yüksek dereceli çoklu gebeliklere neden olabilir. Bu prosedür önceden hormonlarla tedavi gerektirir.
  • Zigot intrafallopian transferi – Zygote intrafallopian transfer (ZIFT) ve gamet içi intrafallopian transferi (GIFT), cerrahi IVF prosedürünün varyasyonlarıdır ve en az bir sağlıklı fallop tüpünün varlığını gerektirir. ZIFT’de yumurtalar yumurtalıktan ameliyatla çıkarılır ve bir laboratuarda sperm ile birleştirilir. Elde edilen embriyolar fallop tüpüne yerleştirilir. GIFT, yumurta ve spermin, sperm ve yumurtanın döllenmeden önce yumurta ve spermin döllenmesiyle yumurta ve spermin kadına döllenmesidir. IVF ile olduğu gibi, bu prosedürler hormon ön tedavi gerektirir.

Evlat edinme prosedürleri de dahil olmak üzere, ebeveynlik için tüm seçenekler hakkında danışmanlık almanız önemlidir. Bazı sağlık sigortası planları, infertilite tedavisi için ödeme yapmamakta ya da sadece belirli bir yaşa kadar olan kadınlara yönelik kapsamı sınırlandırmamaktadır.

Gebe kalmaya çalışırken bir sene sonra kendi başınıza hamile kalmak mümkün olsa da, bir yıl sonra bir hekimle konuşmak akıllıca olacaktır ve muhtemelen kadın kısırlığı değerlendirmesine başlayabilir. 35 yaşın üzerindeyseniz ve gebe kalmak istiyorsanız, gebe kalmayı dört ila altı ay sonra doktorunuza danışmak isteyebilirsiniz, çünkü hamileliğin gerçekleşmesi daha az olasıdır ve yaşınıza bağlı tedavi gerekebilir.

Eğer yumurtalıklarınızı uyarmak için ilaç almak da dahil olmak üzere doğurganlık tedavisi görüyorsanız, pelvik ağrı ve karın şişliği belirtileri hakkında kısırlık uzmanınızı bilgilendirmeniz önemlidir. Olağandışı şekilde uyarılmış yumurtalıklar, önemli ölçüde genişlemiş yumurtalıklara yol açabilir ve pelvik bölgenizde ve abdomende sıvı tedavisinin bir komplikasyonu olarak aşırı birikmesine neden olabilir.

Başarılı bir gebeliği olan herhangi bir kadının şansı, kadın kısırlığı sorununun nedenine bağlıdır. Halen infertilite (kadın kısırlığı) tedavileri arayan çiftlerin yarıdan fazlası için bir hamilelik olması mümkündür.

Diğer kısırlık nedenleri ve tedavisi:

Yukarıda sayılan durumların dışında kısırlık ile ilişkilendirilen ancak kesin olarak kısırlık nedeni sayılmayan hastalıklar vardır. Bunlardan en önemlileri rahimin doğuştan olan anormallikleri ve miyomlardır.

Hangi besinlerde hangi antioksidanlar bulunur?

C Vitamini: Narenciye, çilek, brokoli, domates, tatlı biber, mango, üzüm, kivi, kuşkonmaz, bezelye, maydanoz, su teresi ve ıspanak.

E Vitamini: Soğuk baskı zeytinyağı, buğday, sakatat, yumurta, patates, yapraklı sebzeler, fındık ve tahıllar.

Selenyum: Ton balığı, bira mayası, tüm tahıllar ve susam.

Çinko: Yağsız et, balık ve diğer deniz ürünleri, tavuk, yumurta, kabak ile ay çekirdeği, zencefil, maydanoz ve mantar.

Karotenler: Havuç ve domates.

Esansiyel yağ asitleri (Omega 3 ve 6): ketentohumu yağı, yağlı balıklar, ceviz ve yeşil yapraklı sebzeler.

Vitaminlerin hergün düzgün alınması için beslenme destek ürünü olan vitaminlerin kullanılması sonucun alınmasında önemli rol oynar. Hergün düzenli yiyecek tüketemeyen ve dikkat edemeyen kişiler için beslenme destek ürünü olan doğal tabletler alınabilir. Doktorunuza danışmanız en iyi sonucun alınmasında önemli rol oynar.

Antioksidanlar atık maddeleri yok ediyor!

Kadın üreme sağlığında atık maddeler ve antioksidan dengesinin bozulması çeşitli hastalıklara yol açıyor. kısırlık da bu hastalıklar arasında yer alıyor. Sürekli sağlıklı beslenmenin atık madde ve antioksidan dengesinin bozulmasını önlediği, sigara ve alkol gibi zararlı alışkanlıklardan kurtulup antioksidan tedaviye başlanmasının hamilelik şansını ciddi oranda artırdığı belirtiliyor. Çünkü hücre içinde iç ve dış etkilerle oluşan atık maddeler “antioksidanlar” tarafından yok edilmekle kalmıyor, oluşan hasarlar tamir de edilebiliyor.

Şansın en yüksek olduğu zaman ilk 4-5 ay

Yumurtalıkta istirahat halinde olan bir kadın yumurtasının büyümeye başlayıp yumurtlama noktasına gelmesi için 90 günlük bir süre geçiyor. Detoks programından sonra beklenen etki de bu süreçten sonra ortaya çıkıyor. İlk 4 – 5 ayın, döllenme şansının en yüksek olduğu zaman olduğu belirtiliyor. Bu sırada hamilelik oluşmaması ve yaşın 35’ten küçük olması, 6 ay daha beklenmesini, yaşın 35’in üzerinde olması halinde ise zaman geçirilmeden bir Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı’na başvurulmasını gerektiriyor.

DİP NOT: Yukarıda ele alınan vitaminler ve minerallerin her biri için faydalar çok fazladır. Yararlarından bir kısmına değinebildik. Bu nedenle her bir vitamini ayrı ayrı ilerideki makalelerimizde ele alacağız!

Yukarıda yeralan metin, haber bilgi amaçlı hazırlanmış olup, hekimin uygulayacağı teşhis ve tedavisinin yerine geçmez. Herhangi bir tedavi sürecine başlamadan önce mutlaka sağlık uzmanının görüş ve onayı alınmalıdır.

 

 

Kaynaklar / Referanslar;

  1. Harvard Heakth Publishing – Harvard Medical School / https://www.health.harvard.edu/womens-health/female-infertility
  2. American Society for Reproductive Medicine / http://www.asrm.org/
  3. RESOLVE: The National Infertility Association / http://www.resolve.org/