Tiroid-Thyroid ve Sağlıklı Beslenme; Tiroid, Adem elması denen boynun hemen altındaki çıkıntının altında yer alan kelebek şeklinde bir bezdir. Kan yoluyla organlara tiroid hormonu göndererek vücudun metabolizmasını düzenler. Tiroidin yaptığı hormanlara göre 2 çeşit olarak görülür, aşırı aktif çalışan tiroid bezi (hipertiroidi) ve aşırı az çalışan tiroid bezi (hipotiroidi).

tiroid-thyroid hastalığı
tiroid-thyroid hastalığı

Tiroid bezi boynun ön kısmında, nefes borusunun önünde olan bir organdır. Tiroid bezinin işlevi, tiroid hormonu salgılamak, tiroid hormonunun göreviyse vücuttaki bütün hücrelerin çalışma hızını ayarlamaktır. Saç telinden ayak tırnağına dek tüm hücrelerin hangi hızda çalışacakları, tiroid hormon seviyesine göre ayarlanır.

Tiroid hastalıkları  sadece guatr’dan ibaret değildir. Guatr hastalığı tiroid bezinin büyümesidir. Tirodi bezinin büyümesinin ve fonksiyonlarının bozulmasının birçok sebebi bulunmaktadır. Ülkemizde  en çok rastlanılan sebeb iyot eksikliğidir. Erkeklerde 60 kadınlarda ise 50 yaşlarından sonra  tiroid bezi hastalığı fazlalaşmaktadır.

tiroid-thyroid bezi
tiroid-thyroid bezi

Tiroid Bezi Nedir? 20 gram ağırlığında olan tiroit bezi, ürettiği hormonlarla kalp hızı, psikolojik durum, kolesterol düzeyi, kilo  gibi birçok değişik sistemi ilgilendiren fonksiyonlar da görev alır. Tiroitin görevi tiroksin ( T3, T4 ) ve kalsitonin adlı 2 hormonu üretmektir.

Tiroit bezinin büyümesiyle meydana gelen  guatr, zaman içerisinde nodül oluşumları ile değişik tiroit hastalıkları biçiminde kendini gösterebilir. Tiroit bezinin fazla çalışması hipertiroidi,  az çalışması  hipotiroidi olarak adlandırılır. Şayet tiroit bezinde kistik yapılar, yumrular meydana gelmişse nodüllü guatr denir.

Tiroid Hastalıkları Nelerdir?

  • Guatr :  Tiroid bezinin büyümesidir.
  • Tiroidit: Tiroid bezinin iltihablanmasıdır.
  • Hipertiroidi: T4 ve T3 hormonlarının  aşırı salgılanmasıyla oluşur.
  • Hipotiroidi : T4 ve T3 hormonlarının  az salgılanması sonucu meydana gelir.
  • Nodül: Tiroid bezinin içinde normal dışı doku meydana gelmesidir.

Hipertiroidi – Hyperthyroidi

Aşırı aktif tiroit bezi metabolizmayı hızlandırır çok fazla tiroit hormonu üretir. Milyonlarca insanın aşırı aktif tiroit bezi var, ve pek çoğu bunu bilmiyor. Hipertiroidizm olarak bilinen bu durum, kadınlarda erkeklerden daha sık görülür. Hipertiroidizm riski yaşla birlikte artmaktadır. Tiroit hastalığının tanısı yaşlılarda özellikle zor olabilir. Sık görülen hipertiroidi belirtileri şunlardır:

  • Hızlı kalp atışı, Kalbinizin göğsünüzden dışarı çıktığını hissedersiniz. Nabzınızın normalden daha hızlı olduğunu görebilirsiniz.
  • Sık bağırsak hareketleri, hatta ishal, aşırı aktif tiroit, sindirim sisteminin hızlanmasını sağlar ve bu da sık sık ishale yol açar.
  • Aşırı Terleme ve susuzluk. Vücut ısınız yükseldikçe, ter bezleriniz fazla çalışmaya meyillidir ve sürekli olarak sıvı alma ihtiyacını hissedersiniz.
  • Zayıflık
  • Uykusuzluk ve Uyuma Zorluğu
  • Sinirlilik ve endişe
  • İştah artışı, sürekli açlık. Vücudunuz enerjiyi tükettikçe, daha fazla enerji almaya eğilimlidir. Bazı insanlar doymak bilmez iştahtadır,
  • Açıklanamayan kilo kaybı. Sürekli yiyebiliyor olsanız bile, genellikle 2 ila 5 kg arasında, hatta aşırı durumlarda kilo verebilirsiniz.
  • Vücut ısısında artış ve Sıcağa tahammülsüzlük. Hızlandırılmış bir metabolizma vücut ısısında artışa neden olur.
  • Tükenme. Sürekli aşırı yük ile vücudun yorulması.
  • Duygusal değişiklikler. Aşırı uyarılmış bir merkezi sinir sistemi ile birleştiğinde yorgunluk çeşitli duygusal değişikliklere yol açabilir.
  • Büyümüş tiroid bezi. Her zaman olmasa da, tiroit bezi büyür ve bir guatr başlangıcı olarak boyunda çıkıntı yapabilir. Eğer guatr yeterince büyükse, boğazda toprak varmış hissi oluşur.
  • El titremesi. Aşırı düzensiz sinirler ellerinizi titretmenize neden olur. Titreme hafifçe olabilir, ya da bir suyu taşıyamayacak kadar sürekli noktaya gelebilir.
  • Göz problemleri.  Hipertiroidi olan bazı kişilerde göz problemleri ortaya çıkabilir ve oldukça şiddetli olabilir. En yaygın göz semptomu, gözlerin çıkıntı yapması veya göz kapaklarının geri çekilmesidir. Gözleriniz ayrıca kabarık ve sulu olabilir ve çift görme yaşayabilirsiniz.
  • Kurdeşen. Antihistaminikler ile hafifletilebilen kaşıntılı bir döküntü fark edebilirsiniz.
  • Adet değişiklikleri ve infertilite. Kadınlar adet dönemlerinde farklılıklar ve gebe kalma konusunda sorun yaşayabilir.
  • Saçlarda incelme ve dökülme görülmesi

Bu belirtileri fark ederseniz, doktorunuzu arayın ve tiroidinizin test edilmesini isteyin. Tedavi edilmediği takdirde  Hipertiroidi, Osteoporoz riski ve olası Kalp Rahatsızlığı gibi diğer sağlık sorunlarına neden olabilir.

Hızlı çalışan tiroit bezi kolay bir şekilde teşhis  edilemiyor. Zira bu hastalığa iç guatr, sıcak nodül, enfeksiyon ve ilaç kullanımı gibi birçok unsur neden oluyor. Ayrıca aşırı iyot alımı da tiroit bezinin hızlı çalışmasına yol açar. Tiroit bezinin hızlı çalışması metabolizmayı hızlandırdığı için, hasta aşırı yemesine rağmen aldığı besinleri yakar ve kilo kaybeder.

Fransa’da yapılan bir çalışmada, Hipertiroidli yaşlı hastalarda, genç hastaların yaşadığı semptomları gösteren bulgu ve semptomları karşılaştırmıştır. Daha yaşlı hastalarda, terleme, ısı artışı, el titremesi, sinirlilik, aşırı susama ve artan iştahın tipik belirtilerini gösterme olasılıkları daha azdı. Yaşlı insanlar bu klasik semptomları deneyimleyebildikleri halde, aşağıdaki semptomlar da olası tiroit problemleri için önemli ipuçları sağlayabilir;

  • Depresyon. Hipertiroidisi olan yaşlı bir kişi, hastalığı olan genç bir kişiden daha çok depresyon yaşayabilir.
  • Kalp yetmezliği. Aşırı miktarda aktif tiroid bu ağır yükten dolayı kalp yetmezliğine yol açabilir – bu, kalbin vücuda etkili bir şekilde kan pompalayamayacağı bir durumdur. Kalp yetmezliği belirtileri arasında nefes darlığı, ayak bileklerinde şişme ve halsizlik yer alır.
  • Atriyal fibrilasyon. Bir çalışmada, hipertiroidili yaşlıların % 35’i, daha genç hastaların ise sadece % 2’si atriyal fibrilasyonun düzensiz kalp ritimlerini yaşamıştır.
  • Aşırı kilo kaybı. Hipertiroidizmi olan daha genç bir kişi kilo kaybı yaşayabilir, ancak yaşlı insanlar daha fazla kilo verme eğilimindedir ve hatta yetersiz beslenebilirler. Kas zayıflığı, bu ağır kilo kaybının bir yan etkisi olabilir.

Hipertiroidi için ilk tedavi yöntemi ilaç tedavisidir. Eğer bu problemi çözmezse, bir miktar radyoaktif iyot tiroit hücrelerini yok ederek sorunu çözebilir. Bazen tedavi, bezin o kadar çok zarar görmesine neden olur ki, tiroit hormonu üretemez ve tiroit hormonunun alınması gerekli hale gelir. Diğer tedavilerin önerilmediği veya işe yaramadığı durumlarda Tiroit bezi cerrahi yöntemle alınır.

Hipotiroidi – Hypothroidi

Tiroid bezi yeterince tiroid hormonu üretmez. Metabolizmayı yavaşlatan bu durum, yaşla birlikte giderek yaygınlaşmaktadır. Ayrıca Hashimoto tipi tiroid bezi iltihabı veya tıptaki adıyla ‘’Hashimoto tiroiditi’’, bağışıklık sisteminin bir bozukluğu sonucu ortaya çıkar. Nedeni tam olarak bilinmemektedir. 1912 yılında Japon bilim adamı Akira Hashimoto tarafından tanımlandığı için bu ad verilmiştir. Hashimoto tipi tiroit bezi iltihabı, tiroit bezi yetmezliğine (hipotiroidi) yol açan bir  hastalıktır.

Hipotiroidi belirtileri şunlardır:

  • Yorgunluk ve Halsizlik,
  • Hareketlerin Yavaşlaması,
  • Kabızlık,
  • Kuru cilt, ciltte kuruma
  • Kas ağrısı,
  • Saç kaybı, dökülmesi,
  • Kilo almak,
  • Soğuğa karşı tahammülsüzlük,
  • Nabızda azalma, düşüş

Hipotiroidi genellikle tiroid hormonu alınarak tedavi edilir.

Vücudun mikroplarla ve alerjiyle mücadele etmesini sağlayan bağışıklık sisteminde meydana gelen bir problem tiroit bezine karşı reaksiyon oluşmasına yol açıyor. Bu durum mikropsuz bir iltihap gelişimine ve tiroit bezinin zarar görerek yavaş çalışmasıne neden oluyor.

Hipotiroidi durumunda sperm sayı ve kalitesi etkilenerek spermlerin daha yavaş ve düzensiz hareket etmelerine ve bunun neticesinde de kısırlığa yol açabililiyor.

Hipotiroidi tedavi edilmediği takdirde böbreğin vücuttaki suyu atması yavaşlar ve ödem meydana gelir. Bununla birlikte toksik maddelerin veya ilaçların vücuttan atılması da zorlaşır. Hipotiroidi kandaki kolesterol seviyesinin artmasına neden olabilir. LDL kolesterolün yükselmesi damar hastalıkları riskini artırır.

Nodüler Guatr

Tiroit nodülleri, bez içinde meydana gelen anormal dokulardır. Nodüller muayene elle tespit edilebildiği gibi  ultrasonla da tespit edilir. Nodüller soğuk, sıcak ve ılık olarak üç çeşittir. Nodüllerin % 80’nini soğuk, % 10’unu sıcak ve % 10’unu ılık nodül oluşturur.

Tiroid bezinin az çalışması durumunda (Hipotiroidi) B2, B6, B12 vitaminleri önerilmekte ancak A ve E vitamininin alımı önerilmemektedir.

Tiroid bezi aşırı çalışması halinde (Hipertiroidi) A vitamini, Tiamin ve B6 vitamini, C ve E vitamini önerilmektedir.

Guatr hastalığı, kadınlarda erkeklere nazaran daha sık rastlanır. Zamanla büyüyen tiroit bezinde önceleri nodül oluşmaz. Fakat bu durum tedavi edilmez ve iyot eksikliği sürerse meydana gelen nodüller, hipertroidiye yol açabilir.

İyot eksikliği olan guatrlılarda iyotlu tuz yararlı olur ama iyot eksikliği yoksa iyotlu tuz alımı zarar verebilir.

Tiroid Hastalığı Neden Olur – Kimler Risk Altında?

İyot eksikliği sebebiyle guatr hastalığına oldukça sık rastlanmaktadır. Ailesinde tiroit sorunu olanlar, boyun bölgesine radyoterapi uygulanan kişiler, lityum, interferon, kortikosteroidler gibi ilaçlar kullananlar risk altındadır.

Tiroit Teşhisi – Tiroit Nasıl Anlaşılır?

Kanda tiroit hormon ( T3, T4 ve TSH) seviyelerinin tespiti yanında ultrasonografi, sintigrafi ve tiroit bezinden ince iğneyle örnek alınmasıyla teşhis konulur. Kronik tiroit iltihabı veya Graves hipertroidi durumu varsa tiroit antikoruna bakılır.

Tiroid Nasıl Tedavi Edilir?

  • Tiroid rahatsızlıklarının tedavileri farklıdır. Bazıları yalnızca ilaçla tedavi edilirken, bazısı içinde ameliyat gerekebilir. Hangi tedavinin uygulanacağına hastaya ve hastalığının tipine göre  kararlaştırılır.
  • Tiroid bezi tümüyle alınırsa hastanın ameliyat sonrasında tiroit hormonu ilacı kullanması gerekir.   Bazı durumlarda tiroidin tamamen çıkarılması gerektiğinden dolayı ömür boyu tiroit hormonu alınması gerekir.
  • Radyoaktif iyot tedavisi tiroit rahatsızlıklarında uygulanan bir başka tedavi yöntemidir. Hastanın özellikleri ve tiroit hastalığının tipine göre bu tedaviye karar verilir.

Sağlıklı bir tiroid için sağlıklı beslenme

tiroid-thyroid ve sağlıklı beslenme
tiroid-thyroid ve sağlıklı beslenme

Birkaç istisna dışında, tiroid hormon ilaçları kullanırken özel bir diyet izlemeniz gerekmez. Soya proteinli yüksek besinleri sınırlayın, çünkü büyük miktarlarda soya tiroid hormonunun emilimini engelleyebilir. Ayrıca, tiroit hormon düzeyinizi potansiyel olarak değiştirebileceğinden, ilacın veya takviyelerde aşırı miktarda iyottan kaçının. İyotlu ürünler veya balıklar gibi çoğu iyot bakımından zengin gıdalar kabul edilebilir. Bu kısıtlamaların dışında, istediğiniz her şeyi yiyebilirsiniz, ancak meyve, sebze ve tam tahıl içeren sağlıklı bir diyete odaklanın.

Tiroidiniz için besleyici bir diyet benimsemek, sadece tiroid seviyenizin normal olması durumunda kendinizi iyi hissetmenize yardımcı olmakla kalmaz, aynı zamanda sindirim sisteminizin sorunsuz çalışmasına ve kalbin etkili bir şekilde kan pompalamasına yardımcı olur – her ikisi de sağlıklı metabolizmayı destekler. İlacınıza rağmen hala iyi hissetmiyorsanız, diyetinizi iyileştirmek ve egzersiz programına başlamak yardımcı olabilir. Sağlıklı beslenme için bazı ipuçları aşağıdadır.

  • Besleyici gıdalar yiyin. Genel sağlığınızı iyileştirmek için çeşitli meyveler, sebzeler, yemişler ve tam tahıllı yiyecekler yiyin. Proteini balık veya fasulye gibi yağsız kaynaklardan alın. Zeytinyağı gibi sağlıklı yağlara güvenebilirsiniz.
  • “Kötü” yağları ve basit karbonhidratları azaltın. Bazı diyetsel yağlar, kalp hastalığına ve bazı kanser türlerine katkıda bulunur. Et ve peynir gibi hayvansal ürünlerden gelen doymuş yağları ve işlenmiş gıdalarda ve birçok margarinlerde hidrojene yağlar şeklini alan trans yağları azaltın. Bunun yerine, LDL kolesterolü azaltmaya yardımcı olan yağları seçin. Bunlar bitkisel yağlardan tekli doymamış ve çoklu doymamış yağlar ve bazı balık türlerinde bulunan omega-3 yağları içerir. Fındık ve baklagiller de sağlıklı seçimlerdir.

Tam tahıllı gıdalar, meyveler ve sebzelerde bulunan kompleks karbonhidratlar ile kola türü içecekleri, patates cipsi, şeker, kraker ve besin maddelerinde düşük kalorili olan diğer yiyecekleri en aza indirin. Yeterli protein almak problem olmamalı. Gelişmiş ülkelerdeki çoğu insan diyetlerinde bol miktarda protein alır.

  • Lifli yiyecekleri artırın. Lifler sindirimi artırmaya yardımcı olur. Tam tahıllı gıdalar ve çeşitli sebze ve meyveleri yemek, bol miktarda diyet lifi sağlamanızı sağlar.

Vitaminlerin ve Minerallerin Tiroid Hastalığındaki Rolü

Hepimiz, sağlığın korunması için gerekli tüm vitaminleri elde etmek için doğru gıdaları yememiz gerektiğini biliyoruz. Bazı vitamin ve minerallerin eksikliği tiroid eksikliğine neden olabilir ve tiroid eksikliğiniz varsa, aldığınız vitaminler düzgün işlenemez.

Her ikisi de Stephen Langer‘ın Solved: ‘The Riddle of Illness‘ adlı kitabında ve ‘The Thyroid Solution‘ adlı kitabında Dr Ridha Arem, tiroid problemi olan kişiler yeterli miktarda vitamin aldıklarından emin olmalı diyor. Bunu ya besinlerden ya da vitamin takviyelerinden edinmelisiniz, diyor.

Birçok insanın şimdi çok yoğun yaşantıları var ve düzgün bir şekilde yemek için zamana sahip değiller. Birçok genç kadın, tiroit için sorunlara neden olabileceğini fark etmeden kilo vermek için neredeyse yemeklerin hepsinden kaçınıyor. Düzgün bir şekilde yemeye devam etseniz bile, günlük gıdaları satın aldığımız, hazırladığımız ve pişirdiğimiz zaman bile, besinlerin çoğu ortadan kayboluyor. İyi bir tiroit tedavisi için takviyelerin gerekli olduğuna inanıyoruz.

Tiroit eksikliği olan bir kişinin vejeteryan diyetindeki protein eksikliği de sorunlara neden olabilir. Doktorların şu anda yapma eğiliminde olmadıkları bir şey, vitamin ve mineral eksiklikleri olup olmadığını kontrol etmek. Bu vitaminlerden birkaçında eksik olduğunuzu fark ettiğinizde şaşırabilirsiniz. Giderek artan ve çoğu insanın da, muzdarip olduğu pernisiyöz anemi’yi duyuyoruz. Bir dahaki sefere doktorunuzu gördüğünüzde vitamin değerlerinizin kontrol edildiğinden emin olun.

A vitamini (karoten olmayan)

Karoten, A Vitamini’nin bir öncüsüdür. Az aktif bir tiroid bezi, karoteni verimli bir şekilde A vitamini haline getiremez. Bu nedenle tiroit bezi yetmezliği olan kişiler  A vitamini içeren multivitamin ilaçlar almamalıdır.

Bununla birlikte A vitaminini vücuda faydalı kılmak için protein ile birlikte almalıdır. Bu nedenle düşük proteinli bir diyette iseniz, A vitamininiz eksik olabilir. A vitaminiz düşük ise, TSH üretme kabiliyetiniz sınırlıdır. Bu vitamin vücut tarafından T4’ü T3’e dönüştürmek için gereklidir. Gece ışıkları çok parlak görebilirsiniz, gözünüzü alabilir veya gece araba sürüşünün sorun olduğunu fark ederseniz, A vitamini takviyeleri ile birlikte daha fazla protein almayı deneyin ve yardımcı olup olmadığını görün. 

Tiroid bezi aşırı çalışan kişilerde kandaki A vitamini düzeyinde azalma olmakta ve bazı hastalarda karanlığa uyumda yani gece görüşünde zorluk olabilmektedir. Bu nedenle A vitamini desteği faydalı olabilir.

B Vitamini Kompleks Olmalı (Complex)

Tüm B vitaminleri iyi tiroit fonksiyonu için hayati öneme sahiptir, ancak hepsinin farklı bir rolü vardır.

  • B1 (Tiamin)
    Hipertiroidiniz varsa bu vitamin büyük ölçüde gereklidir. Tiamin, hipertiroidiye bağlı şikayetlerde azalma yaptığı gibi bu hastalığa bağlı adet bozukluklarını önlemede de faydalı olmaktadır. Tiamin, tiroid hormon yapımını azaltmaktadır.
  • B2 (Riboflavin)
    B2 vitamini eksikliği tiroid ve adrenal bezlerin hormonlarını salgılamadığı için tiroid fonksiyonunu baskılamaktadır. Hipotiroidide kanda riboflavin (B2 vitamini) düzeyi azalır.  Bu vitamin T4 hormonundan T3 hormonu oluşumunu artırdığı için hipotirodili hastalarda kullanılmalıdır.
  • B3 (Niasin)
    Tüm vücut hücrelerini (endokrin bezleri dahil) verimli çalışma düzeninde tutmak için gereklidir.
  • B6 (Piridoksin)
    Bu vitamin olmadan, tiroid hormonları yapmak için iyot ham maddesini verimli bir şekilde kullanamaz. Bu vitamin, Hipertiroidi olanlar için daha da gereklidir. Kas güçsüzlüğü Hipertiroidi ve B6 vitamini bulunmayanlarda çok yaygındır. Hipotiroidide kanda homosistein düzeyinde artış ve buna bağlı koroner kalp hastalığı riski arttığından Folik asit vitamini (B9 Vitamini), B12 vitamini ve B6 vitamini verilmesi faydalı olur ve böylece homosistein düzeylerinde azalma sağlanır.
  • B12 (Siyanokobalamin)
    Hipotiroidide kanda homosistein düzeyinde artış ve buna bağlı koroner kalp hastalığı riski arttığından folik asit vitamini (B9 Vitamini), B12 vitamini ve B6 vitamini verilmesi faydalı olur ve böylece homosistein düzeylerinde azalma sağlanır.

C vitamini

Tiroid bezinin sağlıklı kalması için bu vitamine ihtiyacı vardır. Uzun süredir devam eden eksiklik tiroid bezinin çok fazla hormon salgılamasına neden olur. Hipertiroidi olan kişiler, vücutlarındaki dokulardan çekildiği için ekstra C Vitamini kullanmaları gerekir.

D vitamini

Hipertiroidi kişilerin bu vitamini aldıkları zaman, araştırmalarda hızlı kalsiyum atılımını ve osteoporozun önlenebileceğini bulmuşlardır.

E vitamini

Bu vitaminin eksikliği tiroid bezinin hipofiz bezi tarafından çok az miktarda TSH’nin yanı sıra çok fazla hormon salgılamasını teşvik eder.

E vitamini de hipotiroidide kanda artış gösterir. Bu nedenle E vitamini almaya gerek yoktur. 

E vitamini hipertiroidisi olan hastalarda oksijen yan ürünlerinin (radikalleri) oluşmasını azaltarak faydalı olur. Tiroid bezi çok çalışan kişilerde kandaki E vitamini ve Coenzyme Q10 düzeylerinde azalma olduğundan E vitamini ve Coenzyme Q10 desteği gerekir.

Kalsiyum

Birçoğumuz süt ürünleri olarak çok az kalsiyum tüketiyoruz. Bu, özellikle Hipertiroidi insanlar için önemli olan kemik kaybına karşı savaşmak için gereklidir. Dr. Arem, günde 1000 miligram elementer kalsiyum (kalsiyum karbonat) takviyesi önermektedir.

Magnezyum

T4’ün T3’e dönüşümü için magnezyum gereklidir, bu nedenle bu mineral takviye edilmelidir.

Magovern bize bazı insanların idrar yapma yoluyla Magnezyum’u büyük oranda kaybettiğini söyler. Ayrıca rafine gıda ve kafein magnezyum kaybına neden olur.

Tiroid bezi az çalışan hipotiroidili kişilerde magnezyum eksikliği varsa giderilmelidir.

Selenyum

Vücutta T4’ü T3’e dönüştüren enzimin önemli bir bileşenidir. Bu olmadan T3 doğru miktarlarda üretilemez ve kan testi seviyeleri normal olsa bile organlar hipotiroidmiş gibi işlev görür.

Tiroid bezi az çalışan hipotiroidili kişilerde Selenyum eksikliği varsa giderilmelidir.

Çinko

Araştırmalar hem hipotiroidizm hem de hipertiroidizmin çinko eksikliğine yol açtığını göstermiştir. Ayrıca bağışıklık sisteminin işleyişinde de rol oynar. Obez insanlarda düşük çinko düzeyleri bulunmuştur. Çinko T4’ü T3’e dönüştürmek için gereklidir, bu nedenle bu minerali almak bir zorunluluktur.

Tiroid bezi az çalışan hipotiroidili kişilerde çinko eksikliği varsa giderilmelidir.

Dr. Arem kitabının bir kısmını nasıl sağlıklı kalacağımıza ayırıyor ve aşağıdaki vitamin desteğini öneriyor:

  • C Vitamini: 250 – 1,000 miligram
  • E Vitamini: 200 – 800 iu
  • Beta Karoten ve karışık karotenoidler: 1,000 – 5,000 iu A vitamini aktivitesi.
  • Selenyum: 50 – 100 mcg
  • Çinko: 15 – 20 miligram
  • Riboflavin (B2 Vitamini): 1.5 miligram
  • Niasin: (B3 Vitamini): 15 – 20 miligram
  • Piridoksin (B6 Vitamini): 25 – 50 miligram
  • Folik asit (B9 Vitamini): 400 – 600 mcg

Hipertiroidi olsa dahi, seviyeleriniz yüksek olsa bile bunları almanızı tavsiye ediyor. Dr. Arem, Eğer hipotiroidiyseniz, seviyenizin normal veya normale yakın olduğu zamanlarda almaya başlamanın daha güvenli olduğunu söylüyor.

Tiroid hormonuyla aynı zamanda demir alırsanız, tiroid hormonunun bir kısmıyla bağlanacağını ve emilimini engelleyeceğini bize bildiriyor. Tiroid hormonu ile eşzamanlı olarak lif ve kalsiyum karbonat da alındığında hormonun emilimini engelleyebilir.

Guatrda Vitamin Kullanımı

Tiroid-guatr bezinin az ve çok çalıştığı durumlarda vücudumuzdaki vitaminlerin metabolizmasında da değişiklikler olmaktadır. Bu durumlara göre bazı vitaminlerin destek olarak alınması faydalıyken bazılarını almamalıdır.  Hipotiroidi dediğimiz  tiroid bezi az çalışması durumunda ve hipertiroidi denilen tiroid  bezinin aşırı çalışması  durumunda  vitaminlerde görülen değişikler  ile destek olarak hangi vitaminlerin alınması gerektiği aşağıda verilmiştir:

A)Hipotirodi (tiroid bezi az çalışması)  hastalığında vitamin değişiklikleri:

Hipotiroidide A vitaminin öncü maddesi olan beta-karoten kanda birikir ve  A vitaminine dönüşemez. Bu nedenle tiroid bezi yetmezliği olan kişiler  A vitamini içeren multivitamin ilaçlar almamalıdır.  

E vitamini de hipotiroidide kanda artış gösterir. Bu nedenle E vitamini almaya gerek yoktur.

Tiamin vitamini tiroid hormon yapımını azalttığından tiroid yetmezliğinde verilmez.

Hipotiroidide kanda riboflavin (B2 vitamini) düzeyi azalır.  Bu vitamin T4 hormonundan T3 hormonu oluşumunu artırdığı için hipotirodili hastalarda kullanılmalıdır.

Pridoksin yani B6 vitamini tiroid hormon yapımını ve etkisini artırdığından hipotiroidide alınması faydalı olur.

Hipotiroidide  kanda homosistein düzeyinde artış ve buna bağlı koroner kalp hastalığı riski arttığından folik asit vitamini, B12 vitamini ve B6 vitamini verilmesi faydalı olur ve böylece homosistein düzeylerinde azalma sağlanır.

Özetle; tiroid bezi yetmezliğiniz varsa B2, B6, folik asit ve B12 vitamin desteği alınabilir. Buna karşılık A ve E vitamini alınmamalıdır.

B)Hipertirodi (tiroid bezi aşırı çalışanlarda) vitamin desteği:

Tiroid bezi aşırı çalışan kişilerde kandaki A vitamini düzeyinde azalma olmakta ve bazı hastalarda karanlığa uyumda yani gece görüşünde zorluk olabilmektedir. Bu nedenle A vitamini desteği faydalı olabilir.

Tiroid hormonu çok olunca veya hipertiroidi durumunda bağırsaklardan kalsiyum emilimi azalırken böbreklerden ve dışkı yolu ile kalsiyum atılımı artar. Kandaki D vitamini düzeyi normaldir. Şiddetli hipertiroidi olan bazı hastalarda kan kalsiyumu artışı olabilir. Bu nedenle kanda kalsiyum düzeyine bakmak gerekir.

E vitamini hipertiroidisi olan hastalarda oksijen yan ürünlerinin (radikalleri) oluşmasını azaltarak faydalı olur. Tiroid bezi çok çalışan kişilerde kandaki E vitamini ve Coenzyme Q10 düzeylerinde azalma olduğundan E vitamini ve Coenzyme Q10 desteği  gerekir.

Tiroid bezi fazla çalışan kişilere Tiamin (B1 vitamini) verilmesi faydalı olmaktadır.Tiamin, hipertiroidiye bağlı şikayetlerde azalma  yaptığı gibi  bu hastalığa bağlı  adet bozukluklarını önlemede de faydalı olmaktadır. Tiamin, tiroid hormon yapımını azaltmaktadır.

Hipertiroidi durumunda vücudun B6 vitaminine ihtiyacı artar ve kanda  azalır. Bu nedenle hipertiroidide B6 vitamin desteği faydalıdır

Tiroid bezi fazla çalıştığında kandaki B12 vitamini ve folik asit düzeylerinde azalma olmaz.

Tiroid bezinin fazla çalışması C vitamininde azalma yapar. Bu nedenle C vitamini desteği faydalı olmaktadır.

Özetle hipertiroidi durumunda vücudumuzu oksidan maddelerin  yani oksijen radikallerinin  (oksijen yanma ürünlerinden) hasar yapıcı etkisinden koruyacak antioksidan vitaminler dediğimiz A vitamini, E vitamini ve C vitamini ve koenzim Q 10 düzeylerinde de azalma oluştuğundan verilebilir. Hipertiroidi hastaların antioksidan vitaminlerle  (A, E, C vitamini) birlikte tiamin ve  B6 vitamini kullanmaları  da faydalıdır. 

Yukarıda yeralan metin haber ve bilgi amaçlı hazırlanmış olup, hekimin uygulayacağı teşhis ve tedavisinin yerine geçmez. Herhangi bir tedavi sürecine başlamadan önce mutlaka sağlık uzmanının görüş ve onayı alınmalıdır.

 

Kaynaklar / Referanslar;

  1. Harvard Health Publishing – Harvard Medical School / Thyroid Diseases / https://www.health.harvard.edu/topics/thyroid-diseases
  2. Harvard Health Publishing – Harvard Medical School / Do you have an overactive thyroid? / https://www.health.harvard.edu/womens-health/do-you-have-an-overactive-thyroid

  3. Harvard Health Publishing – Harvard Medical School / Know the signs of an overactive thyroid / https://www.health.harvard.edu/healthbeat/know-the-signs-of-an-overactive-thyroid

  4. Harvard Health Publishing – Harvard Medical School / Healthy eating for a healthy thyroid / https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/healthy-eating-for-a-healty-thyroid

  5. Thyroid UK / The Role of Vitamins and Minerals in Thyroid Disease /
    http://www.thyroiduk.org.uk/tuk/treatment/vitamins.html
  6. Prof Dr Metin Özata, 99 Sayfada Tiroid Hastalıkları, İş Bankası Yayını, 2008

İnceleyebileceğiniz diğer makaleler

  • Could it be my thyroid? / https://www.health.harvard.edu/healthbeat/could-it-be-my-thyroid
  • The lowdown on thyroid slowdown / https://www.health.harvard.edu/newsletter_article/the-lowdown-on-thyroid-slowdown
  • Why do I “almost” have an underactive thyroid? / https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/why-do-i-almost-have-an-underactive-thyroid
  • For borderline underactive thyroid, drug therapy isn’t always necessary / https://www.health.harvard.edu/blog/for-borderline-underactive-thyroid-drug-therapy-isnt-always-necessary-201310096740